Svila je najlepši prirodan materijal koji nastaje od tanke niti koja se odmotava sa kokona. Toliko je tanka da jedna nit ne može da se tka nego se mora upredati više njih zajedno i tek onda na razboju nastaje svilena tkanina.
Beli dud je najvažniji deo u procesu nastanka svile jer se njegovim lišćem hrane gusenice svilene bube. Njegovo poreklo je iz Srednje Azije, u Srbiju je stigao kada i svilena buba. Početkom 18. veka u Srbiji su počeli saditi bele dudove. Razlog je bio gajenje svilene bube.
Na kraju svakog mesta nalazila se dudarnica, pored puteva sađeni su dudovi, u ulicama, u privatnim dvorištima… Odgajivači svilene bube sekli su grane sa lišćem i njime ih hranili. Gusenice svilene bube hrane se isključivo lišćem belog duda jer njegov sastav omogućava proizvodnju niti.
Ne mogu da jedu lišće crnog duda jer je površina njegovog lista prekrivena dlačicama koje nisu pogodne za ishranu gusenica.
Proces proizvodnje svile:
- jajašca svilene bube,
- gusenice,
- lišće belog duda,
- čaure na metlama od granja,
- kuvanje čaura u vreloj vodi,
- odmotavanje niti sa čaure,
- upredanje više niti za tkanje svile.
Sitna jajašca svilene bube stave se u čistu, suvu, toplu i zamračenu prostoriju, između gana sa lišćem belog duda i za nekoliko dana izlegu se crvići svilene bube. Sačeka se nekoliko dana i onda dodaje preko njih novo granje sa lišćem, povećava se temperatura u prostoriji i dodaje posuda sa vodom (za isparavanje). Od tada se svaki dan dodaje novo lišće, čisti prostor na kome borave. To se ponavlja 42 dana kada se u prostor unose metle od granja bez lišća, na njih se bube penju i tu učaure.
Tada se čaure skupljaju i predaju fabrikama za preradu svile. U fabrici nastaje proces odmotavanja niti sa čaure, zatim upredanje pojedinačnih svilenih niti i konačno tkanje svilene tkanine.
Danas u Srbiji više nema ni dudova ni svilenih buba. Ostala je istorija njihovog gajenja i istorija proizvodnje svile u Kraljevini Jugoslaviji koja je 1930. godina po proizvodnji svile bila peta u svetu.
O proizvodnji svile na teritoriji današnje Srbije pisala sam na blogu Putem niti:
Proizvodnja svile u današnjoj Srbiji
Svilara na Tamišu (moderna fabrika svile osnovana je u Pančevu 1900. godine i proizvodila je svilu 67 godina)
U potrazi za svilenim nitima – Vršac
Svilene niti Novog Sada – Kulturna stanica Svilara